Search
Close this search box.

Pan, het ware magnum opus van communist Gorter

Anno 2023 is de Mei van Gorter onmisbaar, schrijft uitgeverij Das Mag naar aanleiding van het verschijnen van een boekje van dichter Ellen Deckwitz over dit canonieke gedicht. De redactie ziet niets liever dan dat we ‘allemaal aan de Gorter’ gaan, maar dan ook aan de latere poëzie van de radencommunist, die zo weinig gelezen wordt. Daarom een donker voorjaarsfragment uit Pan, Gorters echte magnum opus.

Jacobin #1 over ‘Zorgen’ is uit.
Abonneer je voor €30 en we sturen hem op.

In dit 430 pagina’s tellende gedicht combineert Gorter epiek met klassenstrijd, natuurlyriek met historisch materialisme tot een kosmische liefdesverklaring aan de mensheid. Een meeslepend, ambitieus project dat zijn gelijke nauwelijks kent, in Nederland en daarbuiten.

P.104 – II

De naaste dag rees op uit Voorjaarsnacht,

De zon verrees, en het was Lente, open,

De gouden zon in ééne schittering

Van licht verscheen. En het was Lente, open.

De blauwe lucht werd gevuld met een zachten,

Vurigen, zuide’ en gouden warmen wind,

Die heentrok gelijkmatig door ‘t uitspansel.

En de arbeiders kwamen op gele klompen,

Fijn als spiegelbeelden in de klare lucht,

Langs den blauwen stroom. In stoet. Het warme klossen

Werd gehoord naast het stille blauwe klotsen

Van ‘t zilver water, waar der schepen rompen

Spiegelden fijn het trillend waterzonlicht.

En ik, als een zaadje dat in een bron ligt,

Lag op de donkre schare meegevoerd.

Vurig en loom, warrem en moe, als goud

In water, als goud Mei in troebel Maart,

Zoo was het bevend gevoel in den stoet.

Een klare winterdag met lente er in,

Een zoetheid, die in den winter maakt begin,

Alsof één klare onsterflijke lente

Spande in den sombren winter zijn klare tente.

De witomschenen stoet trok naar de fabriek,

Langs de donkre fabriekssloot, met de groote

Boomen en verdween in den fabriekshof.

De goudomschenen schaar trok in de werkplaats

Als fijne gedachten, die in het donker

Der eeuwigheid verdwijnen, en nooit komen

Weder in het leven, het bloeiende.

Op DBNL is het gedicht integraal te lezen. Dit fragment is afkomstig uit de aanzienlijk uitgebreide editie van 1916; Gorter heeft de oorspronkelijke Pan uit 1912 herzien naar aanleiding van de Eerste Wereldoorlog. 

Abonneer je voor €20 en krijg toegang tot alle artikelen of voor €30 en ontvang dit jaar twee nummers op papier